Mardin Eski Şehir

Tarihi & Mimari · Artuklu, Mardin

Fotoğraflar: Hamdigumus (CC0), Ugurgulervikipedia (CC BY-SA 4.0), Nedim Ardoğa (CC BY-SA 3.0), Dosseman (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Tarihi & Mimari Mardin

Mardin Artuklu'daki Eski Mardin, Mezopotamya ovasına bakan bir yamaçta bej kireçtaşı evleri, Artuklu medreseleri ve kalesiyle UNESCO Geçici Listesi'ndeki tarihi kent dokusudur.

Mardin şehir merkezindeki Eski Mardin, Artuklu ilçesinde, uzun bir tepenin güney yamacına ve Mezopotamya ovasına bakan şekilde kurulmuş tarihi kent dokusudur. İngilizce Vikipedi, yapıların büyük bölümünün yüzyıllardır yöreden çıkarılan bej kireçtaşıyla yapıldığını yazar. Şehrin deniz seviyesinden yüksekliği Türkçe Vikipedi'ye göre 1.050 metredir. Mardin, İpek Yolu güzergâhındadır ve ilde beş han ile bir kervansaray bulunur. Şehir 2000 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır.

Kent Dokusu ve Tarihi

İngilizce Vikipedi'ye göre eski şehrin evleri çok katlıdır, eğimli arazide teraslar oluşturur ve uzaktan basamaklı bir görünüm verir; evler genellikle iç avlu etrafında kurulur, büyük konutlarda taş oyma pencere süslemeleri görülür. Mardin adı Arapça kaynaklarda Mâridîn, Süryanice kaynaklarda Marde olarak geçer; Türkçe Vikipedi adın kökeni hakkında farklı görüşler olduğunu yazar. Kaleyi 640'ta İyâz bin Ganm komutasındaki İslam orduları almış, 1085'te bölge Selçuklu egemenliğine geçmiş, 1103'te şehir Artuklu Beyliği hâkimiyetine girmiş ve Artuklular döneminde şehir en parlak dönemlerini yaşamıştır. 1517'de Osmanlı kuvvetleri kaleyi ele geçirmiştir. Mardin 2012'de büyükşehir belediyesi statüsü kazanmış ve merkez ilçenin adı Artuklu olarak değişmiştir.

Görülecekler

Ulu Cami, Türkçe Vikipedi'ye göre kesme taştan yapılmış bir Artuklu eseridir; minaredeki 1176 tarihli kitabe yapıtı Kutbettin İlgazi'ye, avludaki kitabe ise 1186'da Hüsameddin Yavlak Arslan'a bağlar. İngilizce Vikipedi'ye göre Zinciriye (Sultan İsa) Medresesi 1385 tarihlidir ve iki yivli kubbesi şehir silüetinde görülür. Kasımiye Medresesi'nin yapımına Artuklular döneminde başlanmış, Timur dönemindeki saldırılar yüzünden yarım kalmıştır. Tamamlanma tarihi kaynaklara göre değişir: Türkçe Vikipedi 15. yüzyılın sonlarında Akkoyunlu sultanı Kasım ibn Cihangir döneminde bittiğini yazar, İngilizce Vikipedi ise 1445'i verir. Türkçe Vikipedi, medresenin iki katlı ve tek avlulu olduğunu, 23 medrese odası bulunduğunu ve avlusundaki havuzun hayatın döngüsünü simgelediğini anlatır. Mardin Müzesi 2000'de, 1895 tarihli eski Süryani Katolik Patrikhanesi binasında açılmıştır. Şehrin yaklaşık 5 kilometre güneydoğusunda MS 493'te kurulduğu yazılan Mor Hananyo (Deyrulzafaran) Manastırı bulunur. Şehrin en yüksek noktasındaki kale ise İngilizce Vikipedi'ye göre askerî radar istasyonu olarak kullanılmaktadır.

Ulaşım ve Mevsim

Eski şehir Mardin il merkezinin tarihi çekirdeğidir; kaynaklarda toplu taşıma, araç girişi ya da otopark bilgisi verilmez, bu konuda Mardin Büyükşehir Belediyesi'nden bilgi alınmalıdır. İngilizce Vikipedi, Mardin'de sıcak yazlı Akdeniz iklimi görüldüğünü, 1991-2020 normallerinde yılda 2.985 güneşlenme saati bulunduğunu, kayıtlı en yüksek sıcaklığın 31 Temmuz 2000'de 42,5 derece, en düşüğün 22 Şubat 1985'te eksi 14 derece olduğunu yazar. Yıllık ortalama yağış 610,1 milimetredir.

Ziyaret Notları

Eski Mardin açık bir kent dokusudur; sokaklarda yürümek için giriş ücreti ya da saat bilgisi kaynaklarda yoktur. Medrese, müze ve ibadet yerleri ayrı birimlerdir; ücretleri, saatleri ve ibadet saatlerindeki ziyaret kuralları için ilgili müdürlüklere bakılmalıdır. Ulu Cami, Türkçe Vikipedi'ye göre etkin bir camidir; Kasımiye Medresesi'nde ise iki mescit ve bir türbe bulunur. Kalenin askerî radar istasyonu olarak kullanıldığı yazılır; ziyarete açık olup olmadığı kaynaklarda belirtilmez.

Sık sorulan sorular

Mardin şehir merkezinde, Artuklu ilçesindedir; bir tepenin güney yamacında, ovaya bakar. Ulu Cami çevresinde yaklaşık koordinatları 37.313 K, 40.739 D'dir.
Eski Mardin, Mardin il merkezinin tarihi çekirdeğidir. Kaynaklarda toplu taşıma ya da araç girişi bilgisi yoktur; güncel bilgi için Mardin Büyükşehir Belediyesi'ne bakılmalıdır.
İngilizce Vikipedi'ye göre iklim sıcak yazlı Akdeniz iklimidir; rekor sıcaklık 42,5, rekor soğuk eksi 14 derecedir. Kaynaklar belirli bir ziyaret mevsimi önermez.
Sokaklara giriş için kaynaklarda ücret bilgisi yoktur. Medrese ve müze gibi yapıların ücret ve saatleri ayrıdır; ilgili müdürlüklere bakılmalıdır. Ulu Cami etkin bir camidir.
Kenti Artuklu mimarisi, teraslı çok katlı bej taş evleri ve medreseleri öne çıkarır. Mardin 2000'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır; henüz Dünya Mirası Listesi'nde değildir.

Konum

37.31270, 40.73930

Yakındaki gezilecek yerler

Aynı kategoride

← Tüm Tarihi & Mimari yerleri