Antalya Kemer Çıralı yakınındaki Yanartaş (Khimaira), kayaların çatlaklarından çıkan doğal gazın en az 2500 yıldır yaktığı, Yunan mitolojisindeki canavara bağlanan alevlerin alanıdır.
Yanartaş (antik adıyla Khimaira), Antalya'nın Kemer ilçe sınırında, Çıralı köyü yakınlarında, Olympos'un birkaç kilometre güneybatısındaki bir yamaçta bulunur. Türkçe Vikipedi alanı doğal gaz kaynağı olarak tanımlar: taşların arasındaki çatlaklardan çıkan gaz oksijenle temas edince yanar. İngilizce Vikipedi alevlerin en az 2500 yıldır sönmeden yandığını yazar. Alanın üzerinde yer aldığı dağ, Yunan mitolojisinde ağzından alev saçan canavar Khimaira'nın yaşadığı yer olarak anılır. Yanartaş, Olimpos Beydağları Millî Parkı sınırları içindedir.
Alevler Nasıl Oluşuyor, Mitolojik Hikâyesi Nedir?
İngilizce Vikipedi'ye göre alevler yaklaşık 5.000 metrekarelik bir alana dağılmış çok sayıda deliktedir ve gaz çıkışının mevsimsel olarak değiştiği, alevlerin kış aylarında daha güçlü olduğu yazılır. Gazın ağırlıklı bileşeni metandır. Aynı kaynağa göre gazın yarısı organik kökenli, yarısı ise düşük sıcaklıkta serpantinleşmeyle oluşan, yani canlı kökenli olmayan metandır; bu da Yanartaş'ı karada keşfedilmiş en büyük inorganik metan çıkışı yapar. Türkçe Vikipedi, gazdan yararlanmak için sondaj yapılmaya başlandığında alevlerin azaldığını, bunun üzerine sondajdan vazgeçildiğini ve alevlerin eski yerinden çıkmaya devam ettiğini anlatır. Aynı madde alev noktası sayısının zamanla değiştiğini yazar: 1935'te 2, 1945'te 4, 1982'de 3 noktadan alev çıkmıştır; 1986'da çok daha fazla noktadan alev görülmüştür.
Homeros'un İlyada'sında Khimaira, önü aslan, ortası keçi, arkası yılan olan ve alev soluyan bir canavar olarak geçer. Türkçe Vikipedi'deki anlatıya göre Likya Kralı, Bellerophontes'i Olympos Dağı'nda yaşayan bu canavarla dövüşmeye gönderir; Bellerophontes kanatlı atı Pegasos'la canavarı yere gömer, ancak Khimaira yerin yedi kat altından alev saçmaya devam eder. Aynı maddeye ve Kemer Belediyesi sayfasına göre zaferi kutlamak için yapılan ve atletlerin meşalelerini Khimaira'nın ateşinden yaktığı yarış, Anadolu'daki ilk olimpiyat oyunlarının örneğidir. İngilizce Vikipedi İrlanda doğumlu Britanyalı deniz subayı Francis Beaufort'un 1811'de bölgeyi inceleyip Yanartaş'ın efsanedeki dağ olduğu sonucuna vardığını yazar; bu görüşe karşı çıkanlar da vardır.
Görülecekler
İngilizce Vikipedi'ye göre alevlerin hemen altında, Hephaistos'a ait bir tapınağın kalıntıları bulunur. Aynı kaynak antik çağda denizcilerin alevlerle yön bulduğunu, bugün ise bazı ziyaretçilerin çay demlemek için kullandığını belirtir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tanıtım sayfası alevlerin gündüz belli belirsiz göründüğünü, akşam saatlerinde izlemenin daha etkileyici olduğunu yazar; İngilizce Vikipedi de çoğu ziyaretçinin geceleyin geldiğini belirtir. Alanın yakınında Olympos Antik Kenti ve Çıralı Plajı bulunur.
Ulaşım, Mesafeler ve Mevsim
Türkçe Vikipedi Yanartaş'ın Çıralı sahilinin yaklaşık 3 kilometre batısında, denizden 180 metre yüksekte olduğunu ve Antalya'ya 55 kilometre uzaklıkta bulunduğunu yazar; İngilizce Vikipedi Antalya'nın 80 kilometre güneybatısı der. Bakanlığa göre Çıralı girişindeki köprüden sonra portakal bahçeleri arasındaki yoldan yaklaşık 3,5 kilometre gidildiğinde Khimaira ören yerine varılır. Kemer Belediyesi sayfası alana Kemer'den araçla yaklaşık 1 saatte gidildiğini, girişe kadar araç ulaşımının mümkün olduğunu ve girişteki merdivenlerden yaklaşık 30-40 dakikalık tırmanışla Yanartaş'a çıkıldığını yazar. Bakanlık ören yeri girişinden yaklaşık 20 dakikalık yürüyüşü anar, İngilizce Vikipedi ise kolay bir 1 kilometrelik tırmanıştan söz eder. Yürüyüş süresi kaynaklara göre 20 ile 40 dakika arasında değişmektedir. İngilizce Vikipedi alanın Likya Yolu üzerinde yürüyenlerin tercih ettiği bir güzergâhta olduğunu yazar. Kaynaklar belirli bir ziyaret mevsimi önermez.
Ziyaret Kuralları ve Notlar
Kemer Belediyesi sayfası ören yeri girişinin ücretli olduğunu belirtir; ücret tutarı, açılış ve kapanış saatleri kaynaklarda verilmez, bu nedenle gitmeden önce Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ya da Kemer Belediyesi'nden güncel bilgi alınmalıdır. Olympos'un tamamı arkeolojik ve doğal sit alanı olarak korunmaktadır. Alevlerin yanına yaklaşırken dikkatli olunmalı, taşlık zeminde sağlam ayakkabı giyilmelidir.