Burdur Yeşilova'daki Salda Gölü, yaklaşık 44 km² yüzölçümlü, kıyısında beyaz hidromanyezit çökelleri bulunan karstik ve alkalin bir göldür; Jezero Krateri ile karşılaştırılmıştır.
Burdur'un Yeşilova ilçesinde, ilçe merkezine yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta bulunan Salda Gölü, hafif tuzlu, karstik ve kapalı havzalı bir göldür. Yüzölçümü yaklaşık 44 kilometrekare, deniz seviyesinden yüksekliği 1.140 metredir. Türkiye'nin en derin göllerinden biri olan Salda'yı öne çıkaran şey, kıyısındaki beyaz kumsalların ve suyun turkuaz renginin yanında, bilim insanlarının ilgisini çeken mineral yapısıdır.
Gölün Oluşumu ve Neden Farklı
Salda Gölü'nün suyu sert ve çok yüksek alkalin özelliktedir; besin maddesi bakımından fakir, yani oligotrofiktir. Azot ve fosfat düzeyinin çok düşük olması suyun berrak kalmasının nedenlerinden biridir. Kaynaklarda derinlik 184 ya da 196 metre, alan ise yaklaşık 4.370 hektar olarak geçer. Gölde oluşan hidromanyezit minerali, biyolojik mineralizasyonun güncel örneklerinden biri sayılır ve kıyıdaki beyaz çökeller bu mineralle ilişkilidir. 2019'da ABD'li ve Türk gezegen bilimcilerden oluşan bir ekip gölün kıyısındaki mikrobiyalit çökelleri üzerinde çalışmıştır. NASA, Mart 2021'de Perseverance aracının verilerine dayanarak Salda'daki mineral ve kaya çökellerinin, aracın indiği Jezero Krateri'ndekilere Dünya'daki en yakın örnek olduğunu bildirmiştir.
Görülecekler, Doğa ve Koruma Statüsü
Göl çevresi karaçam ormanlarıyla kaplıdır. Güneybatı ve güneydoğu kıyılarında küçük kumsallar bulunur; göl suyunun düşmesiyle ortaya çıkan yedi beyaz ada da gölün bilinen özelliklerindendir. Ormanda keklik, tavşan, tilki ve yaban domuzu, gölde yaban ördekleri yaşar. Kış aylarında pasbaş, patka ve dikkuyruk ördeklerin önemli sayılarda barınması, gölün uluslararası öneme sahip sulak alanlar arasında sayılmasını sağlar. Gölde sazan, ot balığı, Salda yosunbalığı ve çamur balığı yaşar; Salda yosunbalığı yalnızca bu göle özgüdür. Alan 1989'da birinci derece doğal sit olarak tescil edilmiş, 2012'de göl çevresindeki 12 hektarlık mesire yeri tabiat parkı ilan edilmiş, 14 Mart 2019 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak belirlenmiştir. Son yirmi yılda göl seviyesinde 3-4 metreyi bulan bir çekilme olmuş ve çekilme sürmektedir.
Ulaşım ve Mevsim
Salda, Burdur kent merkezinin yaklaşık 50 ila 60 kilometre batısındadır; kaynaklar bu mesafeyi farklı verir. Gölün doğusunda Yeşilova ilçesi, güneybatısında Salda köyü, kuzeybatısında Doğanbaba, kuzeydoğusunda Kayadibi köyü bulunur. Bölgede Akdeniz iklimi görülür: yıllık ortalama sıcaklık 15 °C, ağustosta 30 °C'ye çıkar, ocakta ortalama 2 °C'ye düşer. En kurak ay 16 milimetre yağışla temmuz, en yağışlı ay 162 milimetreyle ocaktır. Bu nedenle yüzme ve kumsal ziyareti için yaz ayları, kalabalıktan kaçınmak için hafta içi günler uygun olur.
Ziyaret Kuralları ve Notlar
Salda'da kurallar alana göre değişir ve zamanla güncellenir. Basına yansıyan bilgilere göre Beyaz Adalar bölümünde göle girmek, yüzmek ve plajı kullanmak yasaklanmış, bu bölüme giriş ziyaretçi kapasitesiyle sınırlandırılmıştır; 2021 tarihli bir haberde yıllık en çok 570 bin ziyaretçi ve anlık 540 kişilik kapasiteden söz edilir, bu sınırın bugünkü durumu doğrulanamamıştır. Yeşilova Belediyesi Halk Plajı'nda ise göle girişin serbest olduğu bildirilmiştir. Tabiat Parkı plajı için bir 2025 haberi 20 TL'lik giriş ücreti vermiştir; eski kaynaklardaki rakamlar farklıdır. Güncel ücret, saat ve yasaklar için Yeşilova Belediyesi'nin ve Burdur Valiliği'nin duyurularına bakılmalıdır. Kıyıdaki beyaz çökeli kazımak, çamurunu çıkarmak ve çöp bırakmak koruma kurallarına aykırıdır; gölün kenarı ani derinleşebildiği için yüzme bilmeyenler dikkatli olmalıdır.