Eski Datça

Tarihi & Mimari · Datça, Muğla

Fotoğraflar: tr:User:Tansu (CC BY-SA 2.5), Semih Ekinci (CC BY-SA 3.0), Nur (Pexels License), Hilal Diken (Pexels License), caffeine (Pexels License) / Wikimedia Commons

Tarihi & Mimari Muğla

Muğla Datça'daki Eski Datça, yarımadada antik çağdan beri yaşam süren tek mahalle sayılır; taş evleri, dar sokakları ve el sanatları atölyeleriyle tarihî doku taşır.

Muğla'nın Datça ilçesine bağlı Eski Datça, Datça Yarımadası'nda antik çağlardan beri üzerinde yaşam süren tek mahalle olarak anılır. Tarihinin MÖ 11. yüzyıla kadar uzandığı belirtilir. Yerel taştan yapılmış bir ve iki katlı evleri, dar sokakları ve iç avlularıyla yarımadanın tarihî dokusunu en çok koruyan yerleşimlerden biridir. Yazın nüfusu geçici olarak artan mahalle, el sanatları atölyeleri ve küçük işletmeleriyle gezilir.

Tarih ve Yarımadadaki Yeri

Datça Yarımadası'ndaki buluntular MÖ 2000'lere kadar uzanır. Bilinen ilk yerli halk Karyalılardır; en parlak dönem ise MÖ 1000 yıllarında bölgeye gelen Dorlar zamanında yaşanmıştır. Dorlar bugünkü Datça ilçe merkezinin yaklaşık 1,5 kilometre kuzeydoğusundaki Burgaz mevkiinde Knidos'u kurmuş, kent ticari nedenlerle MÖ 4. yüzyılda yarımadanın uç noktasına taşınmıştır. Eski Datça bu uzun tarihin içinde, yarımadanın ilk merkezlerinden biri olarak yer alır. Osmanlı döneminde Sultan Reşat zamanında Datça adı Reşadiye olmuş, Cumhuriyet'le yeniden Datça'ya dönmüştür. 1928'de ilçe olan Datça'nın ilk merkezi Reşadiye Mahallesi iken 1947'de bugünkü yeri olan İskele Mahallesi'ne taşınmıştır; yarımada bazı haritalarda hâlâ Reşadiye Yarımadası adıyla geçer.

Mimari ve Görülecekler

Mahallenin kimliğini yöresel taş mimari belirler. Evler bir ya da iki katlıdır, küçük pencerelidir ve iç avlu içerir; yerleşim dar sokakların çevresinde şekillenmiştir. Kaynaklar yapıların birçoğunun geleneksel mimariye uygun biçimde restore edildiğini ya da yönlendirildiğini belirtir. Şair Can Yücel'in bir dönem Datça'da yaşadığı bilinir ve kaynaklar onu Eski Datça ile ilişkilendirir. Mahallede el sanatları atölyeleri, küçük işletmeler ve ziyaret alanları bulunur; bir konaklama ilanı mahallenin iç kısmının araç trafiğine kapalı olduğunu ve sit alanı sayıldığını yazar. Aynı ilanda Arkeoloji ve Halk Bilimi Müzesi'nin yaklaşık 0,6 kilometre uzaklıkta olduğu belirtilir. Yakındaki Kargı Koyu da bir konaklama ilanına göre yaklaşık 6,8 kilometre mesafededir. Yarımadanın en önemli antik durağı olan Knidos Antik Kenti ise yarımadanın uç noktasındadır.

Ulaşım ve Mevsim

Eski Datça'ya yalnızca karayoluyla, Datça ilçe merkezinden ulaşılır. Kaynaklar mesafeyi farklı verir: bir ansiklopedi mahallenin ilçe merkezinin yaklaşık 2 kilometre batısında olduğunu yazar, bir konaklama ilanı ise köy girişindeki otoparklardan merkeze yürüyüşün yaklaşık 5 dakika, 250-300 metre sürdüğünü söyler; bu iki ölçü farklı noktalardan alınmış olabilir. Datça Yarımadası tipik Akdeniz iklimine sahiptir: yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır; yaz aylarında esen serin kuzey rüzgârları sıcağı hafifletir ve yılın yaklaşık 300 günü güneşlidir. Yarımadada Marmaris ile Datça sınırını oluşturan Balıkaşıran, Datça'ya 64 kilometre uzaklıktadır.

Ziyaret Kuralları ve Notlar

Eski Datça'da tarihî doku korunduğu ve yapılaşma planlara ve koruma ilke kararlarına göre denetlendiği için mahalle içinde yeni yapı ya da dış görünümü değiştiren uygulamalar sıkı kurallara bağlıdır. Dar sokaklarda yaya önceliği gözetilmeli, konutların ve avluların özel alan olduğu unutulmamalıdır. Yarımada Özel Çevre Koruma Bölgesi olduğu için doğaya ve kıyıya çöp bırakılmaz. Ziyaret saatleri, atölyelerin çalışma düzeni, otopark ücretleri ve varsa giriş ücretleri kaynaklarda yer almadığından güncel bilgi için Datça Belediyesi'ne başvurulmalıdır. Konaklama ve yemek için yaz aylarında önceden rezervasyon yapmak gerekir.

Sık sorulan sorular

Muğla'nın Datça ilçesine bağlı bir mahalledir; kaynaklara göre Datça ilçe merkezinin yaklaşık 2 kilometre batısındadır. Koordinatları 36.739 K, 27.665 D'dir.
Yalnızca karayoluyla, Datça ilçe merkezinden ulaşılır. Kaynaklarda merkeze uzaklık 2 kilometre ile 250-300 metre arasında farklı verilir; mahallenin iç kısmı araç trafiğine kapalıdır.
Datça tipik Akdeniz iklimine sahiptir; yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Yazın nüfus geçici olarak artar, yılın yaklaşık 300 günü güneşlidir.
Kaynaklarda giriş ücreti ya da saat bilgisi yoktur; güncel bilgi için Datça Belediyesi'ne bakılmalıdır. Tarihî doku korunur ve yapılaşma koruma ilke kararlarına bağlıdır.
Datça Yarımadası'nda antik çağlardan beri üzerinde yaşam süren tek mahalle olarak anılır ve tarihinin MÖ 11. yüzyıla kadar uzandığı belirtilir.

Konum

36.73912, 27.66497

Yakındaki gezilecek yerler

Aynı kategoride

← Tüm Tarihi & Mimari yerleri