Tokat Pazar'daki Ballıca Mağarası, soğan biçimli ve dikitsiz sarkıtlarıyla bilinen, 2007'de tabiat parkı ilan edilen alanın içinde yer alan bir damlataş mağarasıdır.
Tokat'ın Pazar ilçesindeki Ballıca köyü yakınında bulunan Ballıca Mağarası, eski adıyla İndere Mağarası, damlataş oluşumlarıyla bilinen bir mağaradır. Mağara, 2007'de tabiat parkı ilan edilen alanın içindedir ve 1995'ten beri ziyarete açıktır. Tarım ve Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü'ne göre Tokat il merkezine 38 kilometre, Pazar ilçe merkezine 8 kilometre uzaklıktadır; Tokat Havalimanı'na uzaklığı 17 kilometredir.
Mağaranın Oluşumu ve Boyutları
Türkçe Vikipedi mağaranın oluşumunun yaklaşık 3,4 milyon yıl önce başladığını tahmin eder; UNESCO'nun ön liste kaydında ise oluşumun Pliyosen'den beri sürdüğü yazılır. İngilizce Vikipedi mağaranın üst bölümlerinin Permiyen-Triyas yaşlı mermer ve kireçtaşından oluştuğunu belirtir. Boyutlar kaynaklara göre değişir: Türkçe Vikipedi yaklaşık 680 metre uzunluk, 90-94 metre yükseklik, 5 kat ve 9 salon verir; Tarım ve Orman Bakanlığı sayfası 5 kat ve 8 salon yazar ve mağaranın iki galerisi olduğunu belirtir; İngilizce Vikipedi ise toplam uzunluğu 68 metre olarak verir. Türkçe Vikipedi'ye göre girişten sonra 19 metre yukarı çıkılır, 75 metre aşağı inilir. Aynı kaynak, içerideki ortalama sıcaklığın yaz ve kış 17-24 derece arasında, ortalama nemin ise yüzde 55'in üzerinde olduğunu yazar. Bazı bölümlerde oluşum hâlâ sürmektedir.
Görülecekler
Birinci galeride sarkıtlar, dikitler, sütunlar, akma yapılar, damlalık, makarna biçimli, pırasa biçimli ve sancak sarkıtlar, havuzlar ve mağara incileri görülür. İkinci galeride bunların çoğuna ek olarak dikitsiz sarkıtlar ve soğan biçimli sarkıtlar bulunur. Türkçe Vikipedi, soğan sarkıtların bulunduğu Türkiye'deki tek mağaranın Ballıca olduğunu ve dikitsiz sarkıtların mağarayı diğerlerinden ayırdığını yazar. İngilizce Vikipedi, Mantar Salonu, Sütun Salonu ve Yeni Salon gibi bölümleri sayar; Yeni Salon'da geçmişte kullanım gördüğü anlaşılan sıvalı duvar ve depo kalıntıları bulunduğunu da ekler. Mağarada koloniler hâlinde cüce yarasalar yaşar. Park içinde kafeterya, yöresel ürün satış birimi, lokanta ve otopark vardır; Türkçe Vikipedi otoparkın mağaraya yaklaşık 70 metre mesafede olduğunu yazar.
Ulaşım ve Ziyaret Zamanı
Mağaraya iki yoldan çıkılır: merdivenli kısa yol ya da kır lokantasından başlayan yaklaşık 300 metrelik doğa yürüyüşü. Tokat il merkezine uzaklık Türkçe Vikipedi'de 33 kilometre, Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasında 38 kilometre olarak geçer. Bir haber kaynağı mağaranın her gün 09.00-19.00 arasında ziyaret edilebildiğini yazar; haberin tarihi belli olmadığından saatler gitmeden önce doğrulanmalıdır. Türkçe Vikipedi'ye göre ziyaretçi sayısı 2000'de 55 bin, 2017'de 110 bin, 2024'te 176 bin 250 kişidir.
Koruma Statüsü ve Ziyaret Notları
Mağara ve çevresi 2007'de tabiat parkı olarak tescil edilmiştir; alanın büyüklüğü Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasında 485, Türkçe Vikipedi'de 483 hektar olarak verilir. Mağara II. derece doğal sit alanı niteliğindedir. Ballıca Mağarası Tabiat Parkı, 2019'da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır; yani henüz Dünya Mirası Listesi'nde değildir. Türkçe Vikipedi mağarayı Türkiye'nin 28 jeolojik miras alanından biri olarak sayar. Giriş ücreti kaynaklarda doğrulanabilir biçimde yer almaz; güncel ücret ve saatler için Tokat Valiliği ya da Doğa Koruma ve Milli Parklar 11. Bölge Müdürlüğü'ne bakılmalıdır.