Zeytinliköy

Tarihi & Mimari · Gökçeada, Çanakkale

Fotoğraflar: Mehmetaergun (Public domain), Aziz Akbiyik (CC BY-SA 3.0), by rock (CC BY 3.0), Mehmet Ergun (Public domain) / Wikimedia Commons

Tarihi & Mimari Çanakkale

Gökçeada'ya bağlı Zeytinliköy (Agios Theodoros), I. Bartholomeos'un doğduğu, adanın bilinen en eski kilisesini barındıran ve tarihî Rum evleriyle tanınan eski bir Rum köyüdür.

Çanakkale'nin Gökçeada ilçesine bağlı Zeytinliköy, adanın kuzey iç kesiminde, merkez ilçeye çok yakın eski bir Rum köyüdür. Yunanca adı Agios Theodoros (Aya Teodoroi) olan köyde bugün de küçük bir Rum kökenli nüfus yaşar. İlçe merkezine Vikipedi'ye göre 4 kilometre uzaklıktadır. Köyün öne çıkan yanı, I. Bartholomeos'un doğum yeri olması, adanın bilinen en eski kilisesini barındırması ve taş sokaklarındaki tarihî Rum evleridir.

Köyün Adı ve Tarihi

Köyün adı 1928 kayıtlarında Ayatodori olarak geçer; Yunancada bu söz "Aziz Theodor'lar" anlamına gelir. Türkçe adı, köyü çevreleyen zeytinliklerden gelir. Adın değişimi adanın genel tarihiyle bağlantılıdır: ada 1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye'de kalmış, antlaşmanın 14. maddesi İmroz ve Bozcaada'ya yerel unsurlardan oluşan özel bir idari düzen öngörmüş, ancak bu düzen uygulanmamıştır. 1927 sayımında adada 6.555 Rum yaşıyordu; Vikipedi'ye göre 2015'te 318 Rum ve 8.344 Türk kalmıştır. Köyde bir Rum ilkokulu bulunur. 1940'ta bu köyde doğan Dimitrios Arhontonis, 1991'de İstanbul Rum Ortodoks Patriği ilan edilmiş ve I. Bartholomeos adını almıştır; Vikipedi'ye göre doğduğu evi yılda birkaç kez ziyaret eder.

Görülecekler

Köyün en bilinen yapısı Agios Georgios Kilisesi'dir; Vikipedi bunu adanın bilinen en eski kilisesi olarak anar. Kaynaklar adada 19. yüzyıl sonlarında sekiz, yeni araştırmalara göre on bir kilise bulunduğunu söyler. Köy sokaklarında taş duvarlı, ahşap kapılı ve çatıları kiremitli tarihî evler yer alır; İngilizce Vikipedi köyün güzel tarihî Rum evleri olduğunu belirtir. Köyde Madam'ın Dibek Kahvesi bulunur; Commons arşivindeki fotoğraf açıklaması burayı Zeytinliköy'ün tanınmış kahvesi olarak verir. Köyün çevresindeki zeytinlikler de görülecek manzaralar arasındadır. Yakında adanın kuzeydoğusunda yer alan Kaleköy köyünde Cenevizlilerin yaptığı İskiter Kalesi vardır; Tepeköy ise adanın kuzeyindeki bir diğer Rum köyüdür.

Adadaki kiliseler arasında Çınarlı Mahallesi'ndeki 1835'te yapılan Aya Panayia Kilisesi bugün de ibadete açıktır; Tepeköy'deki Evangelismos Teotoku Kilisesi ise 1832'de inşa edilmiştir. Adada ayrıca yaklaşık 360 şapel bulunduğu söylenir; halk bunlara manastır da der. Zeytinliköy gezisi bu yapılarla birleştirilebilir.

Ulaşım, Mesafe ve Mevsim

Adaya Kuzulimanı iskelesinden Eceabat Kabatepe'ye ve Çanakkale'ye yapılan feribot seferleriyle ulaşılır; Çanakkale Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Kabatepe adadan yaklaşık 14 deniz mili, Çanakkale merkezi 32-33 mil uzaklıktadır. Zeytinliköy ilçe merkezine 4 kilometredir; Vikipedi merkez için Kaleköy, Zeytinliköy ve Bademli köylerinin çok yakın olduğunu söyler. İngilizce Vikipedi köyün yüksek sezonda turistler arasında çok tutulduğunu yazar. Adada yıllık yağış metrekarede 950 ile 1050 milimetre arasındadır; köy için ayrı bir mevsim önerisi kaynaklarda bulunmaz. Feribot saatleri mevsime göre değişir, bu yüzden güncel tarifeye bakılmalıdır.

Ziyaret Kuralları ve Notlar

Köyde giriş ücreti alındığına dair bir kaynak yoktur. Kilise ziyaret saatleri ve köy etkinlikleri için Gökçeada Belediyesi ve Kaymakamlığı'nın güncel duyurularına bakılmalıdır. Zeytinliköy yaşayan bir köydür; evler, okul ve kilise kullanımdadır, bu nedenle fotoğraf çekerken ve sokaklarda dolaşırken buradaki yaşama saygı gösterilmelidir. Kahvede dibek kahvesi içilebileceği Commons açıklamasında geçer; fiyat ve çalışma saatleri için işletmeye danışılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Çanakkale'nin Gökçeada ilçesine bağlı köy, adanın kuzey iç kesimindedir ve ilçe merkezine 4 kilometredir. Koordinatları 40.1899 K, 25.8710 D'dir.
Kuzulimanı iskelesine Kabatepe ve Çanakkale'den feribot gelir. İskeleden adadaki yola çıkılıp ilçe merkezinden 4 kilometre ile köye ulaşılır. Güncel tarife işletmeden öğrenilmelidir.
Kaynaklarda köy için ayrı bir mevsim önerisi yoktur. İngilizce Vikipedi köyün yüksek sezonda turistler arasında çok tutulduğunu yazar. Adada yıllık yağış 950-1050 milimetredir.
Köye giriş için ücret bildirilmemiştir. Kilise saatleri ve etkinlikler için Gökçeada Belediyesi ve Kaymakamlığı duyurularına bakılmalıdır. Köy yaşayan bir yerleşimdir.
I. Bartholomeos'un doğum yeridir. Dimitrios Arhontonis 1940'ta burada doğdu, 1991'de İstanbul Rum Ortodoks Patriği ilan edildi ve doğduğu evi yılda birkaç kez ziyaret ediyor.

Yakındaki gezilecek yerler

Aynı kategoride

← Tüm Tarihi & Mimari yerleri