Çanakkale Ayvacık'ta Kazdağları eteğindeki Yeşilyurt, denize yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki taş evleri, Yunan ustaların yaptığı tarihi camisi ve badem yamaçlarıyla bilinen küçük bir köydür.
Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Yeşilyurt, Kazdağları'nın eteğinde, Edremit Körfezi kıyısından yaklaşık 3 kilometre içeride kalan küçük bir taş ev köyüdür. 2021 nüfusu 166 olan köy, Küçükkuyu beldesine bağlıdır. Eski bir Rum yerleşimi olan köyde taş evler, meydandaki tarihi cami ve yamaçları kaplayan badem ağaçları öne çıkar. Köy Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından koruma altındadır.
Köyün Adı ve Tarihi
Türkçe Vikipedi'ye göre köyün adı 1946 tarihli Türkçe kaynaklarda Büyükçetmi, 1905 tarihli Yunanca kaynaklarda Büyük Çepni olarak geçer; antik Yunanca adı ise Gargará olarak verilir. Gargara, İngilizce Vikipedi'ye göre Truas bölgesinin güney kıyısındaki antik bir kenttir ve ilk yeri İda Dağı'nın üç zirvesinden biri olan Gargaron'un (bugünkü Koca Kaya) altındaydı. Kent MÖ 4. yüzyılda Arıklı ve Nusratlı köyleri yakınındaki kıyı ovasına taşınmıştır, bu yüzden Yeşilyurt ile antik kent arasındaki ilişki kaynaklarda net değildir. Küçükkuyu Belediyesi köyün kuruluş tarihini vermez, ama bir zamanlar Rumların da yaşadığını ve Yunanlı ustaların çalıştığını yazar.
Görülecekler
Köy meydanında Yunanlı ustaların yaptığı tarihi cami bulunur; belediye sayfasına göre minaresiyle dikkat çeker ve camiden çok kiliseye benzer. Kaynaklar köydeki evleri taş mimarinin güzel örnekleri olarak tanımlar; bazı evler otantik taş mimari tarzında otel ve pansiyona çevrilmiştir. Sardunyalar evlerin cephelerini süsler. Köyün çevresinde patika yollar, badem ağaçlarıyla kaplı yamaçlar, şifalı bitkiler ve çiçekler bulunur. Belediye köyü astım ve kalp hastaları için şifa kaynağı olarak tanıtır; bu bir tanıtım iddiasıdır ve tıbbi doğrulama gerektirir. Yerel ürünler arasında köy ekmeği, süt, peynir, yumurta, bal, zeytin, reçel ve otlar sayılır.
Ulaşım, Mesafeler ve Mevsim
Yeşilyurt, Çanakkale il merkezine 95, Ayvacık ilçe merkezine 21 kilometre uzaklıktadır ve denize yaklaşık 3 kilometredir. Aynı bölgedeki Küçükkuyu ve Adatepe Köyü yakın ziyaret noktalarıdır; Kazdağları'nın korunan alanı için Kazdağı Millî Parkı sayfasına bakılabilir. Mevsim için köye özgü kaynak bulunmadığından yola çıkmadan önce hava ve yol durumunun öğrenilmesi uygun olur; yaz aylarında kıyıdaki beldelerle birlikte planlamak, yürüyüşler için ise gün içinde serin saatleri seçmek makuldür.
Ziyaret Kuralları ve Notlar
Yeşilyurt yaşayan bir köydür; evlerin çoğu özel mülktür ve avlulara izinsiz girilmemelidir. Giriş ücreti konusunda yazılı bir kaynak bulunmadığından güncel bilgiye bakılmalıdır. Tarihi camiye girişte ibadet saatleri ve görevlinin yönlendirmesine uyulmalı, uygun giyinilmelidir. Köydeki otel ve pansiyonların fiyatları ve doluluğu dönemden döneme değişir, rezervasyon için doğrudan işletmelerle görüşmek gerekir. Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarında Yeşilyurt'ta tescilli yapılar bulunur; bu yapılara zarar vermek, taş duvarlara yazı yazmak ya da onarım izni olmadan müdahale etmek yasaktır. Köyde zeytinlikler ve tarım arazileri bulunduğundan özel mülke girmemeye özen gösterilmelidir.