Tortum Şelalesi

Su & Şelale · Uzundere, Erzurum

Fotoğraflar: Begüm Filiz Öz (CC BY-SA 4.0), Pbru (CC BY-SA 3.0), Janbazian (CC BY-SA 4.0), Zeynel Cebeci (CC BY-SA 3.0), Ebrarstascii (CC BY-SA 4.0), Volker Höhfeld (CC BY-SA 4.0), EROL AKBULUT (CC BY 3.0) / Wikimedia Commons

Su & Şelale Erzurum

Erzurum Uzundere'deki Tortum Şelalesi, Tortum Gölü'nü kapatan heyelan setinden 48 metre yükseklikten dökülür; Türkiye'nin en yüksek şelalesi olarak bilinir.

Erzurum'un Uzundere ilçesi sınırlarında, Tortum Çayı üzerinde yer alan Tortum Şelalesi, 48 metrelik düşüşüyle Türkiye'nin en yüksek şelalesi olarak anılır. Su, Tortum Gölü'nün Tev Vadisi'ne bakan ucundaki heyelan kütlesini aşarak dökülür. Şelalenin yanında piknik alanı, seyir balkonu ve alt kısma inen merdivenler bulunur. Erzurum kent merkezinin yaklaşık 100 kilometre kuzeyindedir.

Şelale ve Göl Nasıl Oluştu?

Tortum Gölü, Kemerlidağ yamacından kopan kalker blokların Tortum Çayı'nın önünü kapatmasıyla oluşmuş bir heyelan set gölüdür. Türkçe Vikipedi gölün oluşumunu 1791 olarak verir, şelale maddesi ise heyelanı 1700'lerin ortalarına tarihler; İngilizce Vikipedi bazı jeologların heyelanın Kuaterner'in sonunda gerçekleştiğini, bazılarının ise yalnızca birkaç yüzyıl önce olduğunu savunduğunu yazar. Heyelan yaklaşık 50 metre yüksekliğinde bir set oluşturmuştur ve gölden taşan su bu setten şelale olarak düşer. Şelale 22 metre genişlikten ve 48 metre yükseklikten dökülür; dökülen suyun üstünde gökkuşağı oluştuğu, altında ise büyük bir kazan açıldığı yazılır. Çay heyelanla yön değiştirmiş, yeni açtığı yaklaşık 600 metrelik dar boğaz vadiyi geçtikten sonra Çağlayan Dağı'ndan gelen Tev Deresi ile birleşip eski yatağına kavuşmuştur. Göl yaklaşık 1.000 metre yükseklikte, 8 kilometre uzunluğunda ve yaklaşık 100 metre derinliğindedir.

Görülecekler

Şelalenin bulunduğu alanda ziyaretçiler için piknik alanı ve şelalenin hemen altına inen merdivenlerde demir korkuluklu bir izleme balkonu vardır; merdivenlerle şelalenin altına inilir, öbür taraftaki merdivenlerle yukarı çıkılır. Türkçe Vikipedi şelalenin bahar aylarında balkondaki izleyicileri ıslattığını yazar. Şelaleden sonra çay bir dizi çağlayandan geçerek Tev Vadisi'ne ulaşır. Bölge halkı şelaleye Türkçe karşılığıyla "sudökülen" der. Heyelan yığını üzerinde yeraltı sularının beslediği dört küçük göl oluşmuştur: İncegöl, Karagöl, Efendigilin Gölü ve Nazlıgilin Gölü; İngilizce Vikipedi bu göllerin suyunun berrak ve mavi olduğunu ve bol alabalık barındırdığını belirtir. Tortum Gölü'nün güney kısmında Türkiye'de görülen dört akbaba türünün de bulunduğu bir kuş cenneti oluşmuştur. Gölün doğu kıyısında peribacaları görülür. Gölde kafes yöntemiyle kültür balıkçılığı yapılır.

Ulaşım ve Mevsim

Şelale Uzundere ilçesindedir; ilçe merkezi denizden ortalama 1.093 metre yüksekliktedir ve Uzundere 1987'de Tortum ilçesinden ayrılarak ayrı ilçe olmuştur. İngilizce Vikipedi şelaleyi Erzurum'un yaklaşık 100 kilometre kuzeyinde gösterir. Su akışı mevsime göre değişir: 1960'ta tamamlanan Tortum Barajı ve hidroelektrik santrali göl suyunu kanal ve tünellerle türbinlere yönlendirdiği için şelale yalnızca artan su ile beslenir; İngilizce Vikipedi bu nedenle şelalenin ancak mayıs ve haziranda göl seviyesi çok yükseldiğinde kısa bir süre aktığını, diğer aylarda yatağın neredeyse kuruduğunu yazar. Türkçe Vikipedi'de bu kısıtlama yoktur ve şelale her zaman akıyormuş gibi anlatılır; bu nedenle gitmeden önce suyun durumunu Uzundere Belediyesi'nden sormak yerinde olur. Türkçe Vikipedi, şelale için hidroelektrik santralinin 1952-1960 arasında yapıldığını yazar.

Ziyaret Kuralları ve Notlar

Eylül 2018 tarihli bir habere göre şelalenin yanındaki yürüyüş merdivenlerinde heyelan olmuş, bu kısım ziyaretçilere kapatılmış ve "Merdivenleri kullanmak tehlikeli ve yasaktır" yazılı uyarı levhaları konmuştur; Uzundere Belediye Başkanı kapatmanın geçici olduğunu açıklamıştır. Aralık 2025 tarihli DHA haberine göre güvenlik ve ziyaretçi istatistiği gerekçesiyle girişe, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla turnike kurulmuştur; belediye başkanı o tarihte belirlenmiş bir giriş ücreti olmadığını söylemiştir. Bu bilgiler değişebileceğinden ücret, açık alanlar ve merdiven durumu için Uzundere Belediyesi'ne bakılmalıdır. İşaretli alanların dışına çıkılmamalı ve kapalı bölümlere girilmemelidir.

Sık sorulan sorular

Erzurum'un Uzundere ilçesinde, Tortum Çayı üzerindedir ve Erzurum'un yaklaşık 100 kilometre kuzeyindedir. Koordinatları yaklaşık 40.661 K, 41.669 D'dir.
Şelale Erzurum kent merkezinin yaklaşık 100 kilometre kuzeyinde, Uzundere ilçesindedir. Kaynaklarda toplu taşıma bilgisi verilmez; yol için Uzundere Belediyesi'nden bilgi alınmalıdır.
İngilizce Vikipedi'ye göre şelale baraj nedeniyle ancak mayıs ve haziranda göl seviyesi çok yükseldiğinde belirgin akar. Türkçe Vikipedi şelalenin bahar aylarında izleyicileri ıslattığını yazar.
Aralık 2025 tarihli habere göre girişe turnike kurulmuştur ve belediye başkanı o tarihte belirlenmiş bir ücret olmadığını söylemiştir. Güncel bilgi için Uzundere Belediyesi'ne bakılmalıdır.
Şelale 48 metre yüksekliktedir ve 22 metre genişlikten düşer. Tortum Çayı'nın önünü kapatan bir heyelanla oluşmuştur; Tortum Gölü'nün suyu bu heyelan kütlesini aşarak şelaleyi oluşturur.

Konum

40.66070, 41.66870

Aynı kategoride

← Tüm Su & Şelale yerleri