Tepeköy

Tarihi & Mimari · Gökçeada, Çanakkale

Fotoğraflar: Ggia (CC BY-SA 2.5), Adam Jones from Kelowna, BC, Canada (CC BY-SA 2.0), Mehmet Ergun (Public domain) / Wikimedia Commons

Tarihi & Mimari Çanakkale

Gökçeada'ya bağlı Tepeköy (Agridia), adanın kuzeyinde yüksekte kurulu, taş evleri, 1832 tarihli kilisesi ve Rum lisesiyle bilinen, nüfusunun çoğu Rum olan bir köydür.

Çanakkale'nin Gökçeada ilçesine bağlı Tepeköy, adanın kuzeyinde, Kastri Tepesi yakınında yaklaşık 280 metre yükseklikte kurulu bir Rum köyüdür. Eski Yunanca adı Agridia'dır. İngilizce Vikipedi'ye göre köy, Türkiye'de nüfusunun çoğu Rum Ortodoks olan az sayıdaki yerleşimden biridir; 2022'de nüfusu 177, Rum oranı yaklaşık yüzde 75'tir. Köyün öne çıkan yanı, taş evleri, 1832 tarihli kilisesi, Rum lisesi ve ortaokulu ile adanın en yüksek dağının eteğinde olmasıdır.

Köyün Adı ve Tarihi

Köyün adı 1890 kayıtlarında Agriliá, 1928 kayıtlarında Agridya olarak geçer; Yunancada bu söz "yabanlık" anlamına gelir. Köyde 1832'de yapılmış Evangelismos Teotoku Rum Ortodoks Kilisesi bulunur. Köy nüfusu 2007'de 125 iken 2022'de 177'ye çıkmıştır. Adadaki Rum nüfusun çok azalması 1960'lardan sonraki dönemle ilişkilendirilir; Vikipedi'ye göre ada 1927'de 6.555 Rum ve 157 Türk barındırırken 2015'te 318 Rum ve 8.344 Türk kalmıştır. Tepeköy bu süreçte adada en çok Rum nüfusu olan köy olarak anılır. Köydeki Rum lisesi ve ortaokulu 2015'ten beri faaliyet gösterir. Türkçe Vikipedi'nin Gökçeada maddesi de Rum Lisesi ve Ortaokulu'nun bu köyde bulunduğunu yazar; adanın Zeytinliköy'deki Rum ilkokulu ile birlikte bu iki okul, köylerin yaşayan yanını gösterir. Adanın en yüksek noktası olan 673 metrelik sönmüş yanardağ İlyas Dağı, köyün güneyindedir.

Görülecekler

Köyün merkezini Evangelismos Teotoku Kilisesi ve çevresindeki dar taş sokaklar oluşturur. Köyde ayrıca eski bir Rum mezarlığı bulunur. Evler taş duvarlı ve kiremit çatılıdır; bunların bir bölümü ayaktayken bir bölümü harap durumdadır. Commons arşivindeki bir fotoğraf, köyden vadideki yapay gölün ve karşı dağların görüldüğünü gösterir. Bir rehber sitesi köyü tavernaları ve yerel şarap kültürüyle tanıtır. Meryem Ana Panayırı her yıl 15 Ağustos'ta yapılır. Adada Hagia Marina ve Koimesistis Theotokos gibi 1800'lerin başında yapılmış başka kiliseler de bulunur; Vikipedi adada yaklaşık 360 şapelden söz eder ve halkın bunlara manastır dediğini yazar. Tepeköy'e komşu sayılan Zeytinliköy ve Kaleköy köyleri de aynı gezide ziyaret edilebilir.

Ulaşım, Mesafe ve Mevsim

Adaya Kuzulimanı iskelesinden Eceabat Kabatepe'ye ve Çanakkale'ye feribot seferleri vardır; Çanakkale Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Kabatepe adadan yaklaşık 14 deniz mili, Çanakkale merkezi 32-33 mil uzaklıktadır. Tepeköy'ün ilçe merkezine uzaklığı kaynaklara göre farklıdır: Türkçe Vikipedi 9 kilometre, İngilizce Vikipedi merkez Çınarlı'nın 8 kilometre batısı ve adanın ana limanından 14 kilometre batı der; bir rehber sitesi 11 kilometre verir. Adada yıllık yağış metrekarede 950 ile 1050 milimetredir. Köy için ayrı bir mevsim önerisi kaynaklarda yoktur; panayırın yapıldığı 15 Ağustos köyde en hareketli gün olarak anlatılır. Feribot saatleri mevsime göre değiştiğinden güncel tarifeye bakılmalıdır.

Ziyaret Kuralları ve Notlar

Köye giriş ücreti alındığına dair bir kaynak yoktur. Kilise saatleri, tavernaların çalışma günleri ve panayır programı için Gökçeada Belediyesi ve Kaymakamlığı'nın güncel duyurularına bakılmalıdır. Tepeköy yaşayan bir köydür; evler, okul ve kilise kullanımdadır. Rum mezarlığı gibi dinî alanlarda ve özel evlerin çevresinde sessiz davranılması beklenir.

Sık sorulan sorular

Çanakkale'nin Gökçeada ilçesine bağlı köy, adanın kuzeyinde, yaklaşık 280 metre yüksekliktedir. Koordinatları 40.1906 K, 25.8333 D'dir.
Adaya Kuzulimanı'na gelen Kabatepe ve Çanakkale feribotlarıyla ulaşılır. Ardından ilçe merkezinden köye gidilir; mesafe kaynaklara göre 8, 9 ya da 11 kilometredir. Güncel tarife işletmeden öğrenilmelidir.
Kaynaklarda köy için ayrı bir mevsim önerisi yoktur. Meryem Ana Panayırı her yıl 15 Ağustos'ta yapılır. Adada yıllık yağış 950-1050 milimetredir.
Köye giriş için ücret bildirilmemiştir. Kilise saatleri ve panayır programı için Gökçeada Belediyesi ve Kaymakamlığı duyurularına bakılmalıdır. Köy yaşayan bir yerleşimdir.
Eski Rumca adı Agridia'dır; Türkçe Vikipedi Agridya sözcüğünün Yunancada yabanlık anlamına geldiğini yazar.

Yakındaki gezilecek yerler

Aynı kategoride

← Tüm Tarihi & Mimari yerleri