İstanbul Üsküdar açığında, Boğaz'ın girişindeki adacıkta duran Kız Kulesi, yaklaşık 200 metre açıktaki kulesiyle yalnızca tekneyle ziyaret edilir ve 2023'ten beri yeniden açıktır.
Kız Kulesi, İstanbul'da Boğaz'ın Marmara Denizi'ne açılan ağzında, Üsküdar Salacak sahilinin yaklaşık 200 metre açığındaki küçük bir adacık üzerinde duran kuledir. Türkçe Vikipedi kuleyi Üsküdar'ın sembolü ve ilçedeki tek Bizans dönemi eseri olarak anar. Kültür ve Turizm Bakanlığı müze sayfasına göre bugün görülen yapıların çoğu II. Mahmud döneminde, 1832-1833'te yapılmıştır. Kule 2021-2023 restorasyonundan sonra ziyarete açılmıştır; kuleye yalnızca tekneyle gidilir.
Kule Nasıl Bir Geçmişe Sahip?
Türkçe ve İngilizce Vikipedi'ye göre Atinalı general Alkibiades MÖ 408'de Karadeniz'den gelen gemiler için Üsküdar'ın önündeki küçük kayalığa bir istasyon kurdu. 1110'da Bizans İmparatoru I. Aleksios taş duvarla korunan ahşap bir kule yaptırdı; kuleden Konstantinopolis'teki Mangana semtindeki başka bir kuleye demir bir zincir gerildi. Kule 1453'te Venedikli Gabriele Trevisano komutasındaki bir Bizans garnizonunca tutuluyordu; sonra Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanlılar yapıyı gözetleme kulesi olarak kullandı. Kule 1509 depreminde yıkıldı, yeniden yapıldı ve 1721'de yandı. Sadrazam Damat İbrahim Paşa'nın imar emriyle yeni bina deniz feneri olarak kullanıldı, 1763'te daha dayanıklı taşla yeniden inşa edildi.
Bakanlığa göre kule, II. Mahmud döneminde 1832-1833'te kolera salgınının yayılmasını önlemek amacıyla karantina hastanesine dönüştürüldü; 1836-1837 veba salgınında hastalar burada tecrit edildi. 1995-2000 arasındaki restorasyonun ardından özel bir işletmeye kiralandı, 2020'de Bakanlığa devredildi. İngilizce Vikipedi 17 Ağustos 1999 depreminden sonra yapıya çelik destekler eklendiğini ve 2021'de başlayan restorasyonun 2023'te bitip kulenin Mayıs 2023'te ziyarete açıldığını yazar.
Görülecekler
Türkçe Vikipedi'ye göre kulenin temelleri ve alt katın önemli bölümleri II. Mehmed dönemi yapısıdır. Üzerindeki madalyon biçimli mermer levhada kuleye bugünkü şeklini veren II. Mahmud'un, hattat Rasim'in yazdığı 1832 tarihli tuğrası bulunur. Kulenin Eminönü yönündeki tarafı daha geniştir ve bir sarnıç barındırır. Adacığı Asya kıyısına bağlayan bir savunma duvarının su altı kalıntıları hâlâ görülebilir. Evliya Çelebi kuleyi denizin içinde, dört köşe, iki kapılı ve yüksek bir yapı olarak tarif etmiştir. Kule 1966-1981 arasında tedavülde olan 10 liralık banknotun arka yüzünde yer almıştır.
Kulenin adıyla ilgili birden çok hikâye anlatılır. Bunlardan birine göre bir kehanet, imparatorun çok sevdiği kızının on sekizinci doğum gününde zehirli bir yılan tarafından öldürüleceğini bildirmiş, imparator da kızını korumak için kuleyi yaptırmıştır. Batı dillerindeki Leander Kulesi adı ise Hero ile Leandros efsanesinden gelir.
Ulaşım, Mesafeler ve Mevsim
Bakanlık sayfasına göre kuleye tekneler Salacak (Harem) ve Karaköy iskelelerinden kalkar. Salacak İskelesi'nin adresi Salacak Mahallesi, Harem Sahil Yolu Caddesi No: 26/1, Üsküdar'dır; Karaköy iskelesi Ziraat Bankası önünde, Kemankeş Karamustafa Paşa Mahallesi Rıhtım Caddesi üzerindedir. Sayfadaki tabloya göre Salacak'tan ilk tekne 09.30'da, son tekne 17.00'de kalkar; Karaköy'den ilk sefer 09.30, son sefer 17.00'dir. Bakanlığın e-bilet sayfası kalkış noktaları arasında Galataport'u da sayar. Sefer saatleri hava koşullarına göre değişebilir. Kaynaklar belirli bir ziyaret mevsimi önermez.
Ziyaret Kuralları ve Notlar
Bakanlık sayfasına göre kule her gün 09.00-18.00 arasında açıktır, gişe 17.00'de kapanır. Sayfada giriş ücreti 35 euro olarak yazılıdır; Türk lirası tarifesi sayfada yer almaz. Aynı sayfada olumsuz hava koşulları nedeniyle belirli bir tarihte ziyarete kapalı kalındığı duyurulmuştur, bu nedenle rüzgârlı ve fırtınalı günlerde sefer iptali olabilir. Kuleye ulaşım için bilet bakanlığın e-bilet sayfasından ya da bilet ofisinden alınır. Ücret, saat ve sefer bilgileri değişebilir; gitmeden önce muze.gov.tr üzerindeki güncel duyuruya bakılmalıdır.