Gökçeada'ya bağlı Kaleköy (Kastro), tepesindeki kale kalıntısı, taş yapılaşması, küçük limanı ve gün batımı manzarasıyla adanın deniz kıyısındaki tek eski Rum köyüdür.
Çanakkale'nin Gökçeada ilçesine bağlı Kaleköy, adanın kuzeydoğu kıyısında, bir tepenin yamacına kurulmuş küçük bir köydür. Eski adı Kastro'dur ve Yunancada "kale" anlamına gelir. Kaynaklara göre Kaleköy, adanın deniz kıyısındaki tek eski Rum köyüdür. İlçe merkezine 5 kilometre uzaklıktadır; 2021'de nüfusu 128 kişi olarak kaydedilmiştir. Köyü ayıran şey, tepesindeki kale kalıntısı, taş yapılaşması ve aşağıdaki küçük limanıdır.
Köyün Adı, Kalesi ve Tarihi
Köyün adı 1890 kayıtlarında Kastron, 1928 kayıtlarında Kastro olarak geçer. Kaleye gelince kaynaklar birbirinden ayrılır. Vikipedi İskiter Kalesi'ni Cenevizlilerin inşa ettiğini yazar; Gökçeada Belediyesi sayfası ise kaleyi Hellen öncesi dönemlere bağlar, sur duvarlarının Bizans döneminde onarıldığını ve yenilerinin eklendiğini belirtir. Kesin yapım tarihi hiçbir kaynakta verilmez. Belediyeye göre kalenin çevresinde antik yazıtlar, mermer mimari parçalar ve heykel parçaları bulunur, çevredeki bazı evlerin duvarlarında eski taşlar kullanılmıştır. Yerleşimcilerin su ihtiyacı için tepede Roksades adlı bir sarnıç yaptırdığı ve vadide bir Hermes tapınağına ait kalıntı parçalarının durduğu da aynı sayfada anlatılır. Aşağıdaki iskele I. Dünya Savaşı sırasında Fransız Donanma Kumandanlığı tarafından düzenlenmiş, 1970'lerde Kuzulimanı'na yeni iskele yapılana kadar tüm adanın ulaşımını sağlamıştır. O yıllara kadar yolcu gemileri iskeleye yanaşamadığı için yaklaşık 1,6 kilometre açıkta demirler, yolcular balıkçı ve süngerci tekneleriyle karaya çıkarılırdı.
Görülecekler
İskiter Kalesi, Çınarlı Ovası'na hâkim bir tepededir. Vikipedi'ye göre kalenin bulunduğu yerden Kaleköy, Yeni Bademli, Eski Bademli ve Zeytinli köyleri açıkça görülür; kuzeydoğuya bakıldığında yalnızca denizden ulaşılabilen, yelkeni andıran Yelkenkaya da görünür. Belediye sayfası aynı tepeden hem Kaleköy Limanı'nın hem Yıldızkoy'ün görüldüğünü ekler. Kıyıdaki küçük liman bugün balıkçı tekneleri ve yatlar için kullanılır. Çanakkale Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Büyük Dere'nin denize karıştığı yerdeki Kale Köy kıyısını adanın kuzey sahilindeki plajlar arasında sayar. Köyde Vikipedi'nin restore edilmiş kiliseler arasında andığı Aya Marina Kilisesi vardır. Belediye sayfasına göre köyün en uç noktasında adanın tek sabun atölyesi bulunur. Tepeden batan güneşi Semadirek Adası'na doğru izlemek ise adada bir gelenek olarak anlatılır.
Ulaşım, Mesafe ve Mevsim
Kaleköy, Gökçeada ilçe merkezine 5 kilometredir. Adaya ulaşım Kuzulimanı iskelesinden Eceabat Kabatepe'ye ve Çanakkale'ye yapılan feribot seferleriyle sağlanır; Çanakkale Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Kabatepe adadan yaklaşık 14 deniz mili, Çanakkale merkezi 32-33 mil uzaklıktadır. Köyde otel, pansiyon ve kafe bulunur. Kaynaklarda köy için ayrı bir sezon bildirilmez; adada yıllık yağış metrekarede 950 ile 1050 milimetre arasındadır. Feribot tarifesi mevsime göre değiştiğinden gitmeden önce işletmenin güncel seferlerine bakılmalıdır.
Ziyaret Kuralları ve Notlar
Gökçeada Belediyesi'ne göre Kaleköy kentsel sit alanıdır. Köyde yalnızca taş yapı yapılabilir ve mimari projeler önce anıtlar kurulunun onayından geçer. Kaleköy'de Rum nüfus kalmamıştır; köyde bugün yaklaşık 20-30 yıl önce Doğu Anadolu'dan göç eden aileler ve son yıllarda yerleşen şehirliler yaşar. Kale alanı için giriş ücreti ya da saat bilgisi kaynaklarda yoktur; güncel bilgi için Gökçeada Belediyesi ve Kaymakamlığı'na bakılmalıdır. Kale kalıntısı ve çevresindeki antik taşlar korunması gereken yapılardır.