Hakkâri Merkez'deki Cennet ve Cehennem Vadisi, Cilo Dağı eteklerinde yeşil yaylalarla buzulları birlikte gösteren vadidir; buzul bölgesine çıkışta güvenlik kısıtları vardır.
Hakkâri Merkez ilçesinde, Cilo Dağı eteklerinde bulunan Cennet ve Cehennem Vadisi, yaz aylarında yeşil yaylalar ile kalıcı kar ve buz alanlarını aynı manzarada gösteren bir buzul vadisidir. Vadi Kırıkdağ köyünün yanındadır. Mersin'deki aynı adlı obruk çiftiyle karıştırılmamalıdır; bu sayfa Hakkâri'deki alanı anlatır. Vadinin üst kısmı Cilo-Sat Dağları Millî Parkı sınırları içindedir ve buzul bölgesine çıkış konusunda güvenlik kısıtları bulunur; ayrıntılar aşağıdaki bölümlerde yazılıdır.
Vadinin Oluşumu ve Cilo Dağı
Türkçe Vikipedi, Cilo Dağı'nın 4.135 metre yüksekliğiyle Türkiye'nin ikinci yüksek zirvesi olduğunu ve zirvesinin dört mevsim boyunca erimeyen kar ve buzla kaplı olduğunu yazar. Aynı maddeye göre Suppa Durek (Erinç) Buzulu'nun hemen doğusundaki Mia Hvara buzulları, yani Cennet-Cehennem Vadisi buzulları, 1930'ların sonlarında alt sınırı yaklaşık 2.550 metreye inen buzullardı ve buzulların etkisiyle bölgede yaklaşık 10 kilometre uzunlukta tekne biçimli vadiler, moren setleri ve buz yatakları oluşmuştur. İngilizce Vikipedi, bölgedeki buzullaşmanın iki milyon yıl önce başladığını, buzulların yaklaşık yirmi bin yıldır erimekte olduğunu ve Ağustos 2023'te Cennet-Cehennem bölgesinde buzulun yaklaşık 3.000 metrelik bir kısmının koptuğunu yazar. Vadinin adının nereden geldiği, kaynaklarda açıklanmaz.
Görülecekler
Habertürk'ün 25 Haziran 2026 tarihli haberine göre vadi Hakkâri merkez ile Yüksekova arasında, sarp kayalıklar ve yüksek dağlarla çevrilidir; yaz başında yaylada çiçekler açarken zirveler karla kaplıdır. Haberde yaklaşık 3,5 kilometrelik bir yürüyüş parkuru anılır; buzul alanına yürüyerek yaklaşık 2 saatte ulaşılır, parkurun sonunda buzullar, bir buzul gölü ve şelale bulunur. Küre Ansiklopedi vadiyi kanyon olarak sınıflandırır, deniz seviyesinden yaklaşık 3.500 metre yükseklikte gösterir ve doğa yürüyüşü, dağcılık ve kaya tırmanışı yapıldığını yazar. Bölgenin kamp için uygun olduğu da belirtilmektedir. Aynı haberde ziyaretçilerden biri alanda çöp gördüğünü söylemiştir.
Ulaşım ve Mevsim
Vadi Kırıkdağ köyünün yanındadır. Türkçe Vikipedi Kırıkdağ'ı Hakkâri il merkezine 27 kilometre uzaklıkta, Hakkâri-Yüksekova (D.400) devlet yoluna 13,4 kilometrelik köy yoluyla bağlı bir köy olarak tanımlar; Küre Ansiklopedi ise vadinin il merkezine uzaklığını yaklaşık 45 kilometre verir. 2019 tarihli bir DHA haberine göre bir grup dağcı Kırıkdağ Vadisi'ndeki buzul vadisine bir noktaya kadar araçla gitmiş, sonra yaklaşık 2 saat yürümüştür. Habertürk'te alıntılanan bir ziyaretçiye göre kış aylarında kar nedeniyle bölgeye gelinememektedir. Küre Ansiklopedi ziyaret saatlerini haftanın yedi günü 08.00-17.00 olarak verir.
Güvenlik, Erişim Kısıtı ve Ziyaret Notları
Vadinin buzul kısmı için güvenlik kısıtı vardır ve durum zamanla değişmiştir. Haziran 2019 tarihli DHA haberi, Kırıkdağ Vadisi'ndeki Cennet Cehennem Buzulları'nın güvenlik gerekçesiyle beş yıldır yasak olduğunu, barışın sağlanmasıyla çıkışlara izin verildiğini yazar. 16 Temmuz 2023'te Cennet-Cehennem Yaylası'ndaki Cilo Buzulları bölgesinde buzul kırılmış, buz kütlesinin altında kalan 4 kişiden 2'si bulunamamıştır (Türkiye Gazetesi, 17 Temmuz 2023). Ensonhaber'in haberi, Cilo Buzulları'na çıkışın gizli çatlak riski nedeniyle yasak olduğunu hatırlatır. Bu nedenle vadinin buzul kısmına gitmeden önce Hakkâri Valiliği ya da Hakkâri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden güncel izin ve güvenlik durumu öğrenilmelidir. Küre Ansiklopedi'ye göre kurumsal bir rehberlik hizmeti sunulmaz; güneşten korunmak için şapka, sağlam ayakkabı ve yeterli yiyecek-içecek önerilir. Giriş ücreti kaynaklarda yer almaz. Cilo-Sat Dağları 26 Eylül 2020'de (bir akademik kaynağa göre 25 Eylül 2020'de) yaklaşık 27.500 hektarlık bir millî park ilan edilmiştir.