Çanakkale Ayvacık'ta Kazdağları'nın batı yamacındaki Adatepe, sit alanı olarak korunan yüksek duvarlı taş evleri, çınarlı meydanı ve Zeus Altarı'na yakınlığıyla bilinen eski bir Rum köyüdür.
Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Adatepe, Kazdağları'nın (İda Dağı) batı yamacında, deniz seviyesinden 280 metre yükseklikte, zeytinliklerle çevrili bir taş ev köyüdür. Edremit Körfezi'nin kuzeyine bakan köy, Küçükkuyu beldesine 3,5 kilometre uzaklıktadır. Eski bir Rum yerleşimi olan Adatepe'yi bölgedeki öteki köylerden ayıran şey, sit alanı olarak korunması sayesinde yüksek duvarlı iki katlı taş evlerinin ve dar sokaklarının eski görünümünü büyük oranda sürdürmesidir.
Köyün Tarihi ve Korunma Durumu
Vikipedi'ye göre köyün adı 1912'den beri Adatepe'dir. 1905 civarında köyde yaklaşık 600 Ortodoks Rum yaşıyordu ve köyde "Koimisis Teotokos" adlı bir kilise bulunuyordu. Türk ve Rum nüfus uzun süre birlikte yaşamış, Küçükkuyu Belediyesi'nin köy sayfası da iki kültürün iç içe geçtiğini söyler. 1924 nüfus mübadelesinde Rum nüfus ayrılmış, yerine Giritli Müslüman Türkler yerleşmiştir. 1980'lerin sonuna doğru köy boşalmaya yüz tutmuştu; o dönemde İstanbul, Ankara ve İzmir'den gelenler harap evleri satın alıp geleneksel mimariyi bozmadan onarmıştır. Köy 1989'da sit alanı ilan edilmiş, bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı korumasındadır. İngilizce Vikipedi köyde 380 ev bulunduğunu ve yüzden fazla taş yapının yenilenerek konaklama için kullanıldığını yazar.
Görülecekler
Köyün merkezinde iki yaşlı çınarın gölgelediği bir meydan vardır; kahvehaneler ve tarihi evler bu meydanın çevresindedir. Evlerin çoğu avlulu ve bahçelidir, taş duvarlar yüksek, sokaklar serindir. Köyün en bilinen yakın noktası Zeus Altarı'dır. Altar, Küçükkuyu'ya yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta, Edremit Körfezi'ne bakan bir tepededir. Anlatıya göre İlyada'da Zeus'un Truva Savaşı'nı seyrettiği ve Hera'yı ilk gördüğü yer burasıdır. Altarın altında su dolu bir oda vardır ve Zeus Mağarası adıyla anılır; yakınında Çanakkale Savaşları ile ilişkilendirilen Erdem Dede'nin yatırı bulunur. Tepeden körfez ve karşıdaki adalar görülür. Köy zeytin üretimiyle bilinir; İngilizce Vikipedi'ye göre köye yakın zeytinyağı müzesi soğuk sıkım zeytinyağı ve defne, lavanta, biberiye kokulu zeytinyağı sabunları üretir, ürünlerin ambalajında bir Rum kızı resmi yer alır. Türkçe Vikipedi bu müzeyi Türkiye'nin ilk zeytinyağı müzesi olarak anar.
Ulaşım, Mesafeler ve Mevsim
Köy Çanakkale il merkezine 105, Ayvacık ilçe merkezine 35 kilometredir. Küçükkuyu, Altınoluk'a yaklaşık 10, Assos'a yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta olduğu için Adatepe bu iki yerin arasında kısa bir durak olarak planlanabilir. Köye en yakın yerleşim Küçükkuyu'dur, aradaki mesafe 3,5 kilometredir. Köy yılın her ayında gezilebilir; Küçükkuyu Belediyesi köyü, sağlığa yararlı görülen zeytin sütünün üretim merkezi olarak tanıtır. Kazdağları'nın eteğinde 280 metre yükseklikte olduğu için köyde sahil kasabalarından biraz daha serin bir hava beklenebilir. Yakın çevredeki Assos Antik Kenti aynı gün gezi planına eklenebilecek bir duraktır, Kazdağları'nın korunan bölümü için Kazdağı Millî Parkı sayfasına bakılabilir.
Ziyaret Notları
Adatepe yaşayan bir köydür ve evlerin çoğu özel mülktür. Avlulara ve bahçelere izinsiz girmemek, sokaklarda sessiz davranmak ve çöp bırakmamak gerekir. Köyde konaklama için onarılmış taş evler, kahvehane ve yeme içme yerleri bulunur; fiyat ve çalışma saatleri işletmeye göre değiştiğinden önceden öğrenmek gerekir. Köy meydanına giriş için ücret alındığına dair bir kaynak bulunmamaktadır; Zeus Altarı ve diğer yerler için güncel bilgiye bakılmalıdır.