Parmaklarımın ucunda, o incecik çam çırası… Hafif bir nem hissi. Sanki topraktan yeni koparılmış, ama yine de içten bir sıcaklık vadediyor gibiydi. İşte o an anladım, sonbahar
kamp ateşinin sırrı, kuru odun avına çıkmak değil, elindeki malzemeyle dans etmeyi öğrenmekti. Hani bazen dersin ya, "Cidden, bu kadar mı zor olur?" Vallahi, o ilk denememde ben de öyle demiştim.
Sonbahar demek, renk cümbüşü demek, serin hava demek. Ama aynı zamanda, daha çok nem, daha çok soğuk ve daha zorlu bir ateş yakma macerası demek. Hele o akşam yemeğini pişirmek, ya da sadece etrafında toplanıp biraz sohbet etmek istediğinde, ateşin gücüne resmen muhtaç kalırsın. Ben de biliyorum, kuru odun bulmak bazen Altın Çağ hazinesi bulmaktan zor. Ama sana söz, bu yazıda o nemli, inatçı odun parçalarını bile nasıl bir ısı kaynağına dönüştüreceğini anlatacağım.
Hazır ol, çünkü artık sonbahar kamp ateşini yakmak senin için bir sorun olmaktan çıkacak, tam tersine, en keyifli ritüellerinden biri haline gelecek.
Güvenli Ateş Alanı Kurulumu: Rüzgarın Sırrı ve Zemin Oyunları
Sana bir itirafta bulunayım: İlk kampımda neredeyse her şeyi yanlış yaptım. Özellikle de ateş yeri konusunda! Rüzgarın yönünü hesaplamamıştım, etrafta kurumuş otlar vardı ve ateşi resmen ormanın ortasına kurmuştum. Neyse ki o gün şanslıydım, ama bu hata bana
güvenli bir ateş alanı seçmenin ne kadar kritik olduğunu öğretti. Bir keresinde
Adrasan Gezginler Kamp 'ta akşam yemeği hazırlarken, aniden çıkan bir rüzgar yüzünden ateşi neredeyse kontrolden çıkarıyordum. Neyse ki etrafını hemen
yaklaşık 30 cm yüksekliğinde taşlarla çevirmiştim, o duvar resmen hayatımı kurtardı.
Kamp ateşi için yer seçerken ilk işin, rüzgarın geliş yönünü belirlemek olsun. Unutma, rüzgar ateşin düşmanı olduğu gibi, doğru kullanıldığında dostu da olabilir. Ateşi kuru otlardan, ağaç dallarından ve çadırından en az
3-4 metre uzağa kur. Tercihen toprağın, kumun ya da taşlık bir zeminin üzerine. Mineral topraklar, yani toprağın üst katmanının altındaki kısım, en güvenlisidir.
Abelya camping gibi denize yakın yerlerde rüzgar daha değişken olabilir, bu yüzden her zaman hazırlıklı olmalısın.
* Ateşini kurmadan önce, o alanı
3-4 metre çapında yanıcı maddelerden arındır.
* Rüzgarı kesmek için doğal bir engel (büyük bir kaya, toprak yığını) kullan veya
30-40 cm yüksekliğinde taşlardan bir duvar ör.
* Ateş çukurunu
derinliği yaklaşık 15-20 cm olan, nispeten düz bir alana kaz.
* Yere düşen kıvılcımları yutacak mineral toprak, kum veya kil zemini tercih et.
O Islak Odunlara Şans Ver: Ateş İçin Malzeme Seçimi ve Hazırlık Sanatı
"Islak odun yanmaz" klişesini duymuşsundur, değil mi? Ben de öyle sanıyordum, ta ki bir sonbahar kampında bütün odunlarım nemlendiğinde çaresiz kalana kadar. O zaman anladım ki, mesele yanıp yanmaması değil,
nasıl hazırlandığıydı . Vallahi, doğru teknikle o "ıslak" dediğin odun bile cayır cayır yanar, yeter ki sen ona şans ver. Bir akşam, hava buz gibiydi, her yer nemliydi. Neyse ki yanımda Decathlon'dan aldığım
kompakt bir balta vardı, 600 gram ağırlığında, onunla yaş odunu bile ortadan ikiye ayırıp içindeki kuru kısma ulaşabiliyordum. İşte püf nokta da tam olarak buydu!
Dışarıdan nemli görünen bir odunun iç kısmı genellikle daha kurudur. Bu yüzden, topladığın kalın odunları baltayla ya da bir bıçak ve tokmak yardımıyla yar. Göreceksin, içinden bembeyaz, kuru lifler çıkacak. Hatta biliyor musun, ağaçların dallarındaki ölü odunlar bile, yere düşenlerden
%20-30 daha kuru olabiliyor çoğu zaman. Resmen hayat kurtarıyor bu bilgi. Küçük dalları, ince çıraları da bolca topla, onlar ilk ateşi besleyecek en önemli yakıtın.
* Ölü ama hala ağaca tutunmuş dalları tercih et, yerdekilere göre daha kurudur.
* Odunu yararak kuru iç kısmına ulaş, bu kısım en verimli yanacaktır.
* Çam ağaçlarının kabukları ve reçineli kısımları, harika birer doğal tutuşturucudur.
* Ateş için farklı boyutlarda odun topla: ince çıralar, orta boy dallar ve kalın kütükler.
O İlk Kıvılcım: Doğal Tutuşturucularla Ateşi Başlatmanın Yolları
Ateşi başlatmak… İşte orada çoğu kampçı pes ediyor. Özellikle nemli havalarda, o ilk kıvılcımı yakalamak gerçekten de sabır işi. Hatırlıyorum da, bir keresinde o kadar uğraşmıştım ki, sanki nefesimle bile yakmaya çalışıyordum. Ama vazgeçmedim! Sonunda, çantamdakileri karıştırırken bulduğum bir parça
huş ağacı kabuğuyla , o minicik kıvılcımı harlamıştım. Vallahi, o anki sevinç, paha biçilemezdi. MSR'ın minik bir ateş başlatıcı kiti var yanımda hep, içinde
vaselinli pamuklar oluyor, minicik ama nemli havada resmen mucize. Bazen de yanıma Decathlon'dan aldığım
su geçirmez kibritlerden alıyorum, 10-15 tane.
Doğal tutuşturucular, yani tinder, ateşi ilk başlatan en küçük ve en kolay yanan malzemelerdir. Kuru ot, ağaç kabukları (özellikle huş ağacı kabuğu nemliyken bile yanar), incecik kuru dallar, hatta cep mendilin bile iş görebilir. Önemli olan, bu malzemelerin çok küçük ve ince lifli olması. Böylece kolayca tutuşup, alevin daha büyük odunlara geçmesini sağlarlar. Bir de
"feather stick" tekniği var, hani bıçakla odunun kenarından incecik kıvrımlar oluşturursun ya, o da nemli havada harika iş çıkarır.
* Kuru ot, ağaç kabukları (özellikle huş ağacı), kuru yapraklar ve incecik çam çıraları gibi doğal tinder malzemeleri topla.
* Yanında mutlaka
ateş çeliği, su geçirmez kibrit veya bir çakmak bulundur.
* Tinder malzemelerini bir araya getirip, üzerine minik kuru dalları (çıtırtıları) ekle.
*
Feather stick tekniğiyle, nemli odunların bile kuru iç kısımlarını ortaya çıkararak tutuşmayı kolaylaştır.
Ateşi Harlamak: Odun Yapılandırmaları ve Hava Akışı Optimizasyonu
Ateşi yakmak bir sanat, onu harlamak ise apayrı bir bilim. Hani bazen yakarsın, sonra bir bakarız, duman altındasın. İşte o zaman anlarsın ki, hava akışı ve odun düzeni, ateşin kalbi. Geçen sonbaharda
Sapanca yakınlarındaki
DOA Bungalov & Tiny House 'da konaklarken, o soğuk akşamda ateşi
log cabin tarzı kurarak harika bir ısı elde ettim. Yüzey alanı geniş olunca nemli odunlar bile daha iyi yandı, resmen ısınmıştık.
Ateşin verimli yanması için hava akışının serbest olması şart. Odunları birbirine çok sıkışık koyarsan, oksijen ateşe ulaşamaz ve ateşin söner, ya da sadece duman çıkarır. En basit yöntemlerden biri
Tepee (konik) yapıdır. Ortaya tinder ve çıtaları koyup etrafına daha kalın odunları piramit şeklinde dizmek. Bu, hızlı bir şekilde ısı ve alev sağlar. Ama uzun süreli ve stabil bir ısı istersen,
Log Cabin (kütük ev) yapısı daha iyidir. Odunları birer kat halinde birbirinin üzerine, kare şeklinde dizerek ortada bir boşluk bırakırsın. Bu yapı, hem daha uzun süre yanar hem de nemli odunların yavaşça kurumasını sağlar.
* Ateşin altına hava akışı sağlayacak küçük taşlar veya bir ızgara yerleştir.
*
Tepee (konik) yapıyla başla, bu hızlı ısınmayı sağlar ve ilk ateşi besler.
* Daha uzun süreli ısı için
Log Cabin (kütük ev) veya
Star (yıldız) yapısını kullan.
* Nemli odunları, doğrudan ateşe atmadan önce ateşin kenarında
15-20 dakika kadar kurut.
Bütün Gece Isınmak: Uzun Ömürlü Ateş ve Yakıt Yönetimi
Kabul edelim, sonbahar geceleri gerçekten soğuk olabiliyor. Kamp yaparken sabahın ayazında uyanıp ateşin sönmüş olduğunu görmek... Resmen insanın içini üşütüyor. Ben bu konuda çok ders çıkardım. Abelya camping'de kaldığım bir gece, o kadar soğuktu ki, sabahın köründe ateşin hala közlerinin parladığını görmek beni resmen hayata döndürmüştü. İşte o zaman anladım, ateşi uzun ömürlü kılmak, sadece odun atmaktan çok daha fazlasıydı. Unutma, iyi yanmış bir kömür yığını, yeni eklenmiş odunlardan
iki kat daha uzun süre ısı yayabilir. Bu benim öğrendiğim en büyük derslerden biriydi, sabahın ayazında bile sıcacıktım.
Uzun ömürlü bir ateş için en önemli şey,
sağlam bir kömür yatağı oluşturmak. Ateşin iyice yanıp odunların köz haline gelmesini bekle. Sonra, bu kömürlerin üzerine yavaş yavaş, daha kalın odunları ekle. Kalın odunlar daha yavaş yanar ve daha uzun süre ısı verir. Gece boyunca ateşi canlı tutmak için, uyumadan önce birkaç büyük kütüğü ateşe at ve üzerini biraz külle ört. Kül, odunların oksijenle temasını azaltarak daha yavaş yanmasını ve ısıyı daha uzun süre muhafaza etmesini sağlar. Nemo'nun bazı uyku tulumları
-5 dereceye kadar konfor sıcaklığı sunsa da, sıcak bir ateşin yerini hiçbir şey tutmaz.
* Ateşin altına
kalın bir kömür yatağı oluşturarak uzun süreli ısı için temel at.
* Geniş, kalın odunları ateşe atmadan önce iyice ısıt, böylece daha verimli yanarlar.
* Yanan odunların üzerine biraz kül serpmek, yanma hızını yavaşlatır ve közleri korur.
* Gece boyunca ateşi sürdürmek için,
iki saatte bir az ama sık odun ekle.
İz Bırakma: Doğa Dostu Söndürme ve Temizlik
Kamp deneyiminin en önemli parçalarından biri, gittiğin yeri bulduğun gibi, hatta daha iyi bırakmaktır. Yani, "İz Bırakma" felsefesi. Benim için bu, ateşin tamamen söndürüldüğünden emin olmak demek. Bir kez kamp sonrası aceleyle ayrılmıştım ve yolda içime bir kurt düşmüştü, acaba ateşi tam söndürdüm mü diye. O günden beri, ateş söndürme işini
resmen bir ritüel haline getirdim. Quechua'dan aldığım
katlanabilir su kovam var, 10 litre kapasiteli, kamp ateşi söndürme işinde hep yanımdadır.
Ateşi söndürmek için bolca suya ihtiyacın var. Sadece bir iki damla dökmek yetmez, ateşi boğana kadar su dök. Sonra bir çubuk yardımıyla közleri karıştır. İçinde hala parlayan, duman çıkan bir yer var mı diye bak. Eğer varsa, tekrar su dök ve karıştır. Ateşin tamamen soğuduğundan emin olmak için, elini küllere yaklaştır, hatta mümkünse dokun. Dokunduğunda soğuksa, o zaman tamam demektir. Ateşin küllerini dağıt, etrafta hiçbir iz kalmasın. Unutma, senin bıraktığın iz, senden sonra geleceklerin deneyimini etkileyecek.
* Ateşin üzerine
bolca su dök , her közün ıslandığından emin ol.
* Külleri bir sopa yardımıyla karıştır ve içindeki
parlayan közleri bulup tekrar suyla ıslat.
* Ateşin tamamen soğuduğundan emin olmak için
elle kontrol et ; sıcaksa daha fazla su dök.
* Geride hiçbir atık bırakmadan, alanı temizle ve doğal haline getir.
Gördün mü? Sonbaharda kamp ateşi yakmak, nemli odunlarla bile, aslında o kadar da zor değilmiş. Sadece biraz bilgi, biraz sabır ve doğru teknikler gerekiyor. Bir de, tabii ki, o içindeki maceraperest ruh! Soğuk bir sonbahar akşamında, etrafında toplanıp o alevlerin dansını izlemek, üzerine de sıcak bir şeyler pişirmek… Vallahi, resmen bütün yorgunluğunu alıyor. Sen de bu teknikleri dene, kendine güven ve bu sonbaharın tadını sıcacık kamp ateşinin başında çıkar. Unutma, en iyi kamp ateşi, hem seni ısıtan hem de doğaya saygı duyan ateştir.
Sonbahar Kamp Ateşi - Görsel 1